Vasiyetname Nerede Saklanır?

Ana çalışma alanlarımızdan biri olan vasiyetname ve vasiyetnamenin iptali davalarında, Türkiye genelinde hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız.

Vasiyetname Nerede Saklanır?

Resmî vasiyetnamenin aslı, vasiyetnameyi düzenleyen resmî memur tarafından saklanır. El yazılı vasiyetname ise vasiyetçinin kendisinde kalabileceği gibi güvenli biçimde saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Özellikle el yazılı vasiyetnamenin yalnız evde saklanması kaybolma, yok edilme veya ölümden sonra bulunamama riski taşır.

Vasiyetnamenin doğru saklanması, belgenin geçerliliğinden ayrı bir meseledir. Ancak ölümden sonra vasiyetnamenin bulunamaması veya mahkemeye ulaşmaması, vasiyetçinin iradesinin uygulanmasını ciddi biçimde zorlaştırır.

Resmî Vasiyetname Nerede Saklanır?

Türk Medeni Kanunu‘nun 537. maddesi bu konuda açık bir kural getirir: Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür.

Resmî vasiyetname noter, sulh hâkimi veya kanunun yetki verdiği başka bir görevli önünde iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Noterde yapılan resmî vasiyetnamede asıl belgenin muhafazası vasiyetçinin kişisel sorumluluğuna bırakılmaz.

Bu durum resmî vasiyetnamenin önemli avantajlarından biridir. Vasiyetçi kendisine verilen belgeyi kaybetse bile resmî vasiyetnamenin aslı yalnız onun evinde bulunan nüshadan ibaret değildir.

Noterde Vasiyetname Nasıl Saklanır?

Noterlik Kanunu’nun 69. maddesine göre noterler, açık veya kapalı olarak kendilerine verilen vasiyetnameleri saklar ve buna ilişkin bir tutanak düzenler. Aynı hüküm noter tarafından düzenlenen ölüme bağlı tasarrufların ölümden sonra yetkili mercilere ulaştırılmasını sağlayan bildirim sistemini de düzenlemektedir.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 109 da noterlerin kendilerine açık veya kapalı olarak teslim edilen vasiyetnameleri saklamak zorunda olduğunu belirtmektedir.

Bu sistemin amacı yalnız belgeyi fiziksel olarak korumak değildir. Vasiyetçinin ölümünden sonra belgenin ortaya çıkmasını ve açılmak üzere yetkili sulh hukuk mahkemesine ulaşmasını da sağlamaktır.

El Yazılı Vasiyetname Nerede Saklanabilir?

Türk Medeni Kanunu m. 538, el yazılı vasiyetnamenin saklanmasına ilişkin özel bir imkan tanır.

El yazılı vasiyetname, vasiyetçi tarafından baştan sona kendi el yazısıyla hazırlanıp tarih ve imza şartları tamamlandıktan sonra açık veya kapalı biçimde notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

Bu saklama zorunlu değildir. Vasiyetçi isterse belgeyi kendisi de muhafaza eder. Ancak belgenin evde veya kişisel eşyalar arasında saklanması, ölümden sonra bulunacağı konusunda güvence sağlamaz.

El Yazılı Vasiyetnameyi Evde Saklamak Doğru mu?

Hukuken mümkündür ancak ispat ve güvenlik bakımından daha risklidir.

El yazılı vasiyetname evde saklandığında vasiyetçi dışında hiç kimse belgenin varlığını bilmiyor olabilir. Vasiyetçi öldüğünde belge bulunamayabilir, yanlışlıkla çöpe atılabilir veya vasiyetnameden memnun olmayan bir kişi tarafından gizlenebilir.

Evde saklanan vasiyetnamede ortaya çıkan başlıca riskler şu şekildedir:

• Belgenin ölümden sonra bulunamaması
• Yangın veya su baskını nedeniyle zarar görmesi
• Taşınma sırasında kaybolması
• Başka belgelerle birlikte yanlışlıkla atılması
• Vasiyetnameden zarar gören kişinin belgeyi gizlemesi
• Belgenin yırtılması veya değiştirilmesi
• Asıl nüshanın ortadan kalkması nedeniyle şekil ve imza incelemesinin zorlaşması

Bu nedenle özellikle önemli taşınmazlar veya yüksek değerli malvarlığı hakkında düzenlenen el yazılı vasiyetnamenin yalnız evde tek nüsha olarak saklanması ciddi risk taşır.

El Yazılı Vasiyetname Kapalı Zarfta Notere Verilebilir mi?

Evet. Türk Medeni Kanunu m. 538 el yazılı vasiyetnamenin notere hem açık hem de kapalı şekilde bırakılmasına izin verir.

Bu yöntem, vasiyetnamenin içeriğinin vasiyetçi hayattayken gizli kalmasını isteyen kişiler açısından önemlidir. Notere kapalı şekilde bırakılan belge noter tarafından saklanır.

Ancak vasiyetnamenin kapalı olarak teslim edilmesi, belgenin şekil şartlarındaki eksikliği gidermez. El yazılı vasiyetnamenin geçerli olması için yine baştan sona vasiyetçinin el yazısıyla yazılmış, gün-ay-yıl içeren ve imzalanmış olması gerekir.

Örneğin, bilgisayarda yazılmış ve yalnızca vasiyetçi tarafından imzalanmış bir metnin kapalı zarfla notere teslim edilmesi, bu belgeyi geçerli bir el yazılı vasiyetname hâline getirmez.

Saklama ve geçerlilik birbirinden ayrı konulardır.

Vasiyetname Avukata Bırakılabilir mi?

Vasiyetçi, bir belgeyi güvendiği kişiye veya avukatına fiziksel olarak teslim edebilir. Ancak Türk Medeni Kanunu m. 538’de el yazılı vasiyetnamenin kurumsal saklanması bakımından açıkça noter, sulh hâkimi veya yetkili memur sayılmıştır.

Bir vasiyetnamenin avukatın kasasında tutulması ile kanunun öngördüğü resmî saklama mekanizmasına bırakılması aynı hukuki ve idari güvenceyi sağlamaz.

Bunun yanında avukat aracılığıyla vasiyetnamenin şekil şartları, malvarlığının doğru tanımlanması ve saklı pay sorunları önceden değerlendirilerek belgenin doğru şekilde hazırlanması sağlanabilir. Ancak belgenin uzun vadeli kurumsal saklanmasında noterlik sistemi daha güçlü bir koruma sağlar.

Banka Kasasında Vasiyetname Saklanabilir mi?

Vasiyetçinin kendi banka kasasında el yazılı vasiyetname bulundurması hukuken yasak değildir. Ancak bu yöntemin önemli bir pratik sorunu vardır: Vasiyetçi öldüğünde kasaya erişim süreci ve belgenin varlığının bilinip bilinmemesi ayrı mesele hâline gelir.

Aynı sorun evde bulunan çelik kasa bakımından da geçerlidir. Belge fiziksel olarak güvenli olsa bile ölümden sonra kimsenin vasiyetnamenin varlığını bilmemesi, vasiyetçinin iradesinin uygulanmasını engeller.

Bu nedenle güvenli saklama yalnız “çalınmasın veya yanmasın” meselesi değildir. Belgenin ölümden sonra yetkili sulh hukuk mahkemesine ulaşmasını sağlayacak sistemin kurulması da gerekir.

Noterde Saklanan Vasiyetname Ölümden Sonra Nasıl Ortaya Çıkar?

Noterlik Kanunu m. 69 bu konuda özel bir sistem kurmuştur.

Noterler, düzenledikleri veya saklanmak üzere kendilerine teslim edilen vasiyetnameler konusunda vasiyetçinin ölümünün bildirilmesini sağlayacak işlemleri yapar. Nüfus idaresinden ölüm bilgisi gelmesi veya ölümün resmî belgeyle ispatlanması üzerine noter, sakladığı vasiyetname veya ölüme bağlı tasarrufun onaylı örneğini yetkili sulh hâkimine ulaştırılmak üzere ilgili sürece gönderir.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 135 de noterlikte düzenlenen veya saklanan vasiyetnamelerin nüfus kayıtlarına bildirilmesi usulünü düzenlemektedir.

Bu nedenle noterlikte saklama, vasiyetnamenin ölümden sonra bulunması bakımından evde saklamaya göre çok daha sistematik bir yöntemdir.

Vasiyetname Saklandığı Yerde Gizli Kalır mı?

Vasiyetname niteliği gereği vasiyetçinin ölümünden önce özel bir belgedir. Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin vasiyetnamelerin tesciline ilişkin düzenlemelerinde de vasiyetçi hayatta olduğu sürece sicil kaydının gizli tutulduğu belirtilmektedir.

Bu nedenle vasiyetnamenin noterde veya ilgili resmî makamda saklanması, içeriğinin herkes tarafından öğrenilebileceği anlamına gelmez.

Vasiyetçi ölümüne kadar vasiyetnamesini değiştirme ve önceki vasiyetinden dönme hakkını da korur.

Vasiyetnamenin Bir Kopyasını Evde Tutmak Faydalı mı?

Resmî veya kurumsal olarak saklanan vasiyetnamenin yanında bilgi amaçlı bir kopyanın kişisel belgeler arasında bulunması pratik açıdan yararlı olabilir. Ancak kopyanın asıl belgeyle karıştırılmaması gerekir.

El yazılı vasiyetnamede fotokopi tek başına asıl belgenin sağladığı ispat gücünü sağlamaz. Asıl belge ile fotokopi arasındaki fark özellikle imza, el yazısı ve sonradan yapılan değişikliklerin incelenmesinde önemlidir.

Örneğin, el yazılı vasiyetnamenin aslı notere bırakılırken vasiyetçi kendisinde yalnız bilgi amaçlı bir fotokopi tutabilir. Böylece belge kaybolma riskinden korunur, fakat vasiyetçi hangi düzenlemeyi yaptığını da kendi kayıtlarında görebilir.

Vasiyetnamenin Var Olduğunu Mirasçılara Söylemek Gerekir mi?

Kanun vasiyetçiye vasiyetnamenin içeriğini veya varlığını mirasçılarına açıklama zorunluluğu yüklememektedir.

Hatta bazı kişiler aile içi çatışma yaşamamak için vasiyetnamenin içeriğinin ölümden önce bilinmesini istemez. Bu tercih hukuken mümkündür.

Ancak vasiyetnamenin yalnız evde saklandığı durumlarda hiç kimsenin belgeden haberdar olmaması, ölümden sonra bulunamama riskini yükseltir. Resmî saklama yönteminin önemli avantajı, vasiyetçinin içeriği yakınlarına açıklamadan belgenin ölümden sonra ortaya çıkmasını sağlamasıdır.

Mirasçı Evde Vasiyetname Bulursa Ne Yapmalı?

Türk Medeni Kanunu m. 595’e göre mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir.

Bu yükümlülük yalnız mirasçılara ait değildir. Vasiyetnameyi;

• evde bulan kişi,
• saklayan kişi,
• vasiyetçinin talebiyle muhafaza eden kişi,
• görev nedeniyle elinde bulunduran kişi de ölümü öğrendiğinde belgeyi teslim etmekle yükümlüdür.

Bu yükümlülüğe aykırı davranan kişi, gecikmeden veya teslim etmemeden doğan zarardan sorumludur.

Bu nedenle vasiyetnamenin içeriğinin geçersiz olduğu düşünülse bile belge çöpe atılmamalı, gizlenmemeli veya yok edilmemelidir. Geçerliliğin değerlendirilmesi belgeyi bulan kişinin değil mahkemenin ve gerektiğinde açılacak davadaki hâkimin görevidir.

Resmî Vasiyetname ile El Yazılı Vasiyetnamenin Saklanması Arasındaki Fark

İki vasiyetname türünde saklama sistemi önemli ölçüde farklıdır.

Temel ayrım şu şekildedir:

• Resmî vasiyetnamenin aslını düzenleyen memur saklar.
• El yazılı vasiyetnamenin resmî makama bırakılması zorunlu değildir.
• El yazılı vasiyetname notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
• El yazılı vasiyetname evde de tutulabilir ancak kaybolma ve gizlenme riski yüksektir.
• Noterde saklanan vasiyetname ölümden sonra resmî bildirim mekanizmasına dahildir.
• Evde saklanan vasiyetnamenin ortaya çıkması, belgeyi bulan kişinin teslim yükümlülüğüne bağlıdır.

Bu fark özellikle yüksek değerli malvarlığının bulunduğu veya mirasçılar arasında uyuşmazlık beklenen durumlarda dikkate alınmalıdır.

Vasiyetname Saklanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Vasiyetnamenin güvenli saklanmasındaki amaç yalnız belgenin fiziksel olarak korunması değildir. Aynı zamanda vasiyetçinin ölümünden sonra iradesinin gerçekten uygulanmasını sağlayacak bir sistem kurulmalıdır.

Sağlıklı bir saklama düzeninde şu hususlar önem taşır:

• Asıl belgenin nerede olduğu açık olmalıdır.
• El yazılı vasiyetnamenin tek nüsha olarak kolay kaybolabilecek yerde tutulmasından kaçınılmalıdır.
• Belge nem, yangın ve fiziksel bozulmadan korunmalıdır.
• Vasiyetnamenin geçerli şekil şartlarını taşıdığı saklamadan önce kontrol edilmelidir.
• Eski ve yeni vasiyetnameler birbirine karışmamalıdır.
• Yeni vasiyetname düzenlenmişse önceki vasiyetnamelerle ilişkisi açık tutulmalıdır.
• Yüksek değerli miraslarda kurumsal saklama tercih edilmelidir.

Burada saklama yönteminin vasiyetnamenin içeriğinden bağımsız olmadığı da unutulmamalıdır. Yanlış hazırlanmış bir vasiyetnamenin noterde güvenli biçimde saklanması, şekil veya içerik sorunlarını kendiliğinden düzeltmez.

Vasiyetname Kaybolursa Ne Olur?

Vasiyetnamenin nerede saklandığı sorusunun en önemli sonucu burada ortaya çıkar.

Türk Medeni Kanunu m. 543’e göre kaza sonucu veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan vasiyetnamenin içeriği aynen ve tamamen belirlenemiyorsa vasiyetname hükümsüz kalır. Bu nedenle özellikle el yazılı vasiyetnamenin güvenli saklanması büyük önem taşır.

Sonuç: Vasiyetname Nerede Saklanmalı?

Resmî vasiyetnamenin aslını düzenleyen resmî memur saklar. El yazılı vasiyetname ise notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

El yazılı vasiyetnamenin evde saklanması hukuken mümkündür; ancak ölümden sonra bulunamama, yok edilme ve asıl belgenin kaybolması risklerini beraberinde getirir.

Özellikle önemli taşınmazlar, yüksek değerli malvarlığı veya aile içinde miras uyuşmazlığı bulunan durumlarda, vasiyetnamenin yalnız fiziksel olarak güvenli değil ölümden sonra yetkili makama ulaşmasını sağlayacak biçimde saklanması gerekir.

Bu nedenle vasiyetnamenin hazırlanması kadar doğru saklama yönteminin seçilmesi de vasiyetçinin son iradesinin uygulanması açısından önemlidir.

İletişim

Vasiyetnamenin hazırlanması, güvenli şekilde saklanması, el yazılı veya resmî vasiyetnamenin hukuki geçerliliği ve vasiyetnameden kaynaklanan uyuşmazlıklar konusunda hukuki danışmanlık için iletişime geçebilirsiniz.

Av. Muzaffer Demirsoy
Telefon: 0543 558 19 42
E-posta: av.muzafferdemirsoy@gmail.com

Yazar: Av. Muzaffer Demirsoy